Twitter

Facebook

Boek over de Vergeten Vissers van Middelharnis

 Begin november verscheen dit boek over scheepsrampen en ongevallen tussen 1717-1938. Kosten voor dit rijk geïllustreerde boek met maar liefst 328 pagina's slechts 22,50.

Het boek is rijk geïllustreerd met foto’s van vissers en schepen (vanaf circa 1867), krantenknipsels, gravures, kaarten en is in beperkte oplage verkrijgbaar bij het streekmuseum te Sommelsdijk en verder via de boekhandel.

 

Het is bijna honderd jaar geleden (1923) dat de laatste sloep uit Middelharnis verdween. De laatste jaren is een toenemende belangstelling voor het bewogen visserijverleden van het dorp te bemerken. Er zijn diverse publicaties in  boekvorm of krantenartikelen verschenen; de Menheerse Werf maakt het maritieme verleden van Middelharnis zichtbaar in het dorp; het Streekmuseum in Sommelsdijk heeft van de heer Van Dorp uit Spijkenisse een schitterend groot model ontvangen van een gaffelschuit; in de visserijafdeling van het streekmuseum is een nieuwe digitale presentatie over de visserij gerealiseerd; op het weblog Arjaentje zijn sinds 2012 460 berichten over omgekomen vissers en de visserij van Middelharnis geplaatst, die bij elkaar 130.000 keer bekeken zijn (45 volgers); in de etalage van fam. Van der Kamp aan de Westdijk is een tijdelijke expositie over dit onderwerp.

 

Op zee omgekomen vissers zijn vergeten vissers: niet aangetekend in de begraafboeken en (meestal) niet in de burgerlijke stand vermeld. Wel geboren maar niet overleden; de overlijdensdatum staat nog altijd open in de genealogieën van de vissersfamilies.

 

De auteurs Rinus van Dam, Marlies Jongejan en Pieter Koster willen recht doen aan de omgekomen vissers van Middelharnis en ze een plek in de geschiedenis geven door hun namen op te tekenen en hun levensverhalen vast te leggen.

 

Vissersnamenmonumenten en bijbehorende websites of publicaties beginnen altijd met de negentiende eeuw. Voor dit onderzoek is ook een grote verscheidenheid aan bronnen uit de achttiende eeuw geraadpleegd.

 

Inhoud: De rode draad van het boek wordt gevormd door gegevens over 287 vissers die omgekomen zijn bij scheepsrampen (vijftien gaffelschuiten en dertien sloepen) en ongevallen aan boord tussen 1717 en het begin van de twintigste eeuw. Het verhaal over de slachtoffers van scheepsrampen is beschreven in familiegeschiedenissen waaruit de impact van de rampen en ongevallen op het leven van de gezinnen blijkt. Naast biografische gegevens over de vissers en hun gezinnen is het boek ruim voorzien van historische en nautische informatie. Daarmee wordt ook de geschiedenis van de visserij van het dorp gedurende twee eeuwen belicht. Een belangrijke rol in deze geschiedenis hadden de ventjagers (handelaren in verse vis). Ook hun lotgevallen komen aan bod.                      

 

Hoofdlijnen: Chronologisch overzicht opgesplitst in drie delen, de tijd van de gaffelschuiten (18e eeuw tot 1831), de tijd van de sloepen (1817-1923), vissers omgekomen op schepen van andere vissersplaatsen (1808-1938) waaronder de Eerste Wereldoorlog.  Een aantal scheepsrampen is in aparte hoofdstukken nader uitgewerkt. Voorbeelden hiervan zijn de rampen met de gaffelschuiten de Hoop en de Welstand in de winter van 1763-1764 , de rampen met de Eben Haëzer en de Vrouw Aplonia in 1863, de scheepsramp met de Middelharnis in 1872 en de scheepsramp met de Zeemanshoop in 1895.                                  

 

De context van de visserijgeschiedenis van Middelharnis is beschreven in een tijdlijn/calendarium van 1466-1923. Drie thema’s zijn nader uitgewerkt: het scheepstype (gaffel)schuiten, het scheepstype sloep en de vistechnieken.

 

In een aantal portretten wordt ingezoomd op bepaalde personen, zoals een weduwe en een markante stuurman.Het boek bevat een uitgebreide literatuurlijst en een lijst van de gebruikte archivalia. Verder bevat het een indicatie van de visgronden in de Noordzee en een overzicht van ongevallen als gevolg van het verschijnsel stortzee. 

 

Er is een schematisch overzicht van de scheepsrampen met jaargetijde, toedracht, locatie, aantal slachtoffers. Tot slot een alfabetische naamlijst van de 287 bekende slachtoffers en van alle in het boek voorkomende scheepsnamen. Deze lijsten dienen tevens als register.